06 grudnia, 2016

pepparkakor


Pepparkakor, pieprzowe ciasteczka. Przekładając na polski, pierny ze staropolskiego to pieprzny, ostry.  Dziwna nazwa, szczególnie kiedy nie ma w nich grama pieprzu, w każdym razie nie w tych dzisiejszych. Zapraszam na garść ciekawostek, krótką historię i szczególny, domowy przepis.


Pierniczki przywędrowały do Skandynawii, jak wiele innych tradycji, z Niemiec. Pierwszy przepis na północnych ziemiach odnotowano w 1490 roku i naturalnie zawierał w sobie pieprz. Ówczesne pierniki były tak ostre w smaku, że w książkach kucharskich zalecano, aby je kruszyć i dodawać do innych potraw jako przyprawę. Jednak samo wyrażenie „pieprz” mogło być odbierane w szerszy i trochę inny sposób niż dzisiaj. Pieprzem określano grupę ostrych przypraw, tak więc pierzowe ciasteczka mogły równocześnie być ciasteczkami przyprawianymi. Stąd też polskie inne korzenne określenie.

Przez kolejne setki lat w Szwecji pojawiały się stopniowo inne przyprawy, a przepisy na świąteczne ciasteczka naturalnie ewaluowały. Pojawiały się mieszanki kardamonu, gałki muszkatołowej, fenkułu, skórki gorzkiej pomarańczy, goździków i oczywiście cynamonu. Wszystko to jednak zawierało się w formie szeroko pojętego luksusu, bo były to dobra z wyższych półek. Drogie i nie dostępne dla wszystkich. Trudno stwierdzić, kiedy pieprz zostało zupełnie wyparty z pierniczków, bo wzmianki o nim pojawiały się nadal na początku XX wieku. Co do spożywania pierniczków i innych wypieków piernikopodobnych, typu mjuk pepparkaka, Skånsk pepparkaka czy nawet vörtbröd, zapisały się w szwedzkiej tradycji jako świąteczne z prostego powodu.  W tym okresie ludność miała większe szanse na zakup mąki i cukru oraz czas świąteczny który powodował, że sięgano po bardziej wyszukane i delikatesowe produkty.


 Ciekawostki:

- Dzień pierniczków obchodzony jest w Szwecji 9 grudnia, a je się właściwie przez cały adwent a może i jeszcze dłużej.
- Niektórzy wierzą, że dzięki jedzeniu pierniczków dzieci są grzeczniejsze.
- Moda na zdobienie i wieszanie pierniczków na choince przyszła do Szwecji również z Niemiec.
- Złamany na trzy części poprzez puknięcie pierniczek ma zapewnić spełnienie się życzenia.
- Pierniczki zalecane były jako lekarstwo na lepszą przemianę materii.

A teraz przechodzę do meritum sprawy, czyli przepisu na pierniczki. Nie będzie to przepis klasyczny, stary czy polecany. Będzie za to alternatywą dla zwykłych, dla każdego dostępnych świątecznych ciasteczek. Przepis oparłam na wcześniejszym, ciasteczek cynamonowych Pierniczki są bezglutenowe, bezmleczne i bez dodatku cukru. 

Zatem, drodzy moi...



Pierniczki Johanssonów / Johanssons pepparkakor

Co potrzebujemy:

1,5 dl bezglutenowych płatków owsianych (zmielone na mąkę)
¾ dl mąki ziemniaczanej
1 łyżka mielonej babki płesznik (psyllium husk)
¼  łyżeczki sody oczyszczonej
8 miękkich, niedosładzanych daktyli
2 łyżki oleju kokosowego
2 łyżki mleka roślinnego
1 łyżka cynamonu
1 łyżka imbiru w proszku
1 łyżka goździków w proszku
1 łyżeczka kardamonu
Szczypta wanilii
Szczypta soli morskiej



A tak przygotowujemy:

Wszystkie suche składniki mieszamy, daktyle drobno kroimy. Wszystko przekładamy do miksera i łączymy do uzyskania gładkiego ciasta. Masę chłodzimy, następnie wałkujemy pomiędzy dwoma arukszami pergaminu bo jest dosyć kleista. Pieczemy 10-12 min w 175°C.